Wilders op Columbia

Na vier uur, het Darwin-college was net afgelopen, sjokte ik de trappen van Hamilton Hall af, met Catherine (een studiegenote) napratend over de stof van het college. In het trappenhuis hangen op iedere verdieping prikborden met affiches en aankondigingen voor borrels, talks en dergelijke evenementen. Mijn aandacht werd afgeleid door een bijzondere flyer; in New York, op Manhattan, in een trappenhuis ergens ver van huis, zag ik ineens het hoofd van Geert Wilders: een aankondiging voor een presentatie over vrijheid. Diezelfde avond zou hij zijn opwachting maken in het gebouw van International Affairs. Ik heb mijn plannen voor die avond gewijzigd, en ben naar Wilders' presentatie gaan luisteren.

Ik had wel enig idee waar het gebouw van SIPA was, maar precies wist ik het niet. Eenmaal in de buurt, wees het zich vanzelf; op de kop af vijf cameraploegen, een verzameling fotografen, en een klein legertje politie hoopten zich op op de hoek van 118th & Amsterdam Av. Toen ik in de rij aansloot liep ik langs een Nederlandse jongen die werd geïnterviewd door RTL Nieuws. Even verderop herkende ik de NOS verslaggever voor de VS, zijn naam is me onbekend. Op een gegeven moment mochten we het gebouw binnen, en na daar vijftien minuten te hebben gewacht, de zaal in. De pers had zich daar ook al weer opgesteld; camera's achter in de zaal, journalisten met notebloc's, de microfoons opgesteld. Ondertussen werd er door een man van de technische dienst een Nederlandse vlag achter het spreekgestoelte bevestigd; dat vond ik enigzins vreemd, en de functie daarvan ontging mij dan ook. Ook liepen er een paar zware jongens rond; een stuk of vijf, allemaal in een net iets te groot pak, allemaal net iets te breed, allemaal een oortje in, allemaal een kogelwerend vest onder hun overhemd, en allemaal hun jasje open (mijn fantasie was dat dit het trekken van hun pistool makkelijker moest maken; je snapt, het was spannend). Dit zal de persoonlijke beveiliging van Wilders zijn geweest, want het waren Nederlanders. In eerste instantie is het wel 'amusant' om dit te zien, maar tegelijkertijd, en bovenal, is het is schrijnend voor Wilders -- of je het nu met hem eens bent of niet -- dat hij niet vrij over straat kan.

Iedereen zat, camera's draaiden, de voorzitter van de Columbia Republicans had ons verwelkomt, en Wilders maakte zijn entree. Hij heeft vervolgens een referaat van een uur gehouden over de thema's die wij, als Nederlanders, met hem associëren. Wilders is geen Obama, maar retorisch is hij echt wel een sterke spreker. Hij begon met het maken van een duidelijk onderscheid tussen aan de ene hand moslims, en aan de andere kant, de Islam. In niet mis te verstane bewoordingen maakte hij duidelijk dat hij niets tegen moslims heeft, mits deze zich conformeren aan onze Westerse (Humanistisch) waarden en zich aan de wet houden; ze moeten bereid zijn te assimileren en integreren, en respect tonen voor wat wij in het Westen belangrijk vinden: vrijheid, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van geloof, democratie, en noem maar op. Hier is iedereen het wel mee eens, ik ook. Dus je moet je voorstellen dat je daar in de zaal zit, in de verwachting dat je het zwaar met hem oneens gaat zijn, en dan begint hij redelijke dingen te vertellen. Hier ligt echter de retorische kracht van zijn betoog. Nadat hij deze aannemelijk dingen heeft gezegd, begint hij langzaam radicalere dingen naar binnen te sneaken. Zo heeft hij niets tegen moslims, maar wel tegen de Islam. De Islam is namelijk gebaseerd op de Koran, en de Koran, volgens Wilders, staat vol met wreedheden (de Bijbel ook, maar dat vertelt hij niet). De Islam, volgens Wilders, is een bedreiging voor onze samenleving, want de Islam is op zoek naar heerschappij in de wereld; dit proberen 'ze' niet zozeer te bereiken door terroristische aanslagen, maar door massa immigratie; Wilders schetste een beeld van een gehele moslimgemeenschap die samenzweren om het Westen over te nemen. Hij onderbouwt dit met quote's -- waarschijnlijk volledig uit hun context getrokken -- van belangrijke mensen zoals Roosevelt en Churchill. Zo haalde hij het staatshoofd van Algerije aan die in de jaren '70 voor de United Nations General Assembly al verkondigde dat de moslims het Westen zouden overnemen, niet met wapens, maar via de baarmoeders van moslimvrouwen (dus door te emigreren naar het Westen, om het vervolgens te overpopuleren).

Dit is een rare gewaarwording. Aan het begin van zo'n presentatie ben je, bij wijze van spreken, tot de tanden bewapend tegen al die "onzin" die Wilders gaat verkondigen. hij begint dan te spreken, en wiegt je in slaap met aannemelijke verhalen over het respecteren van waarden als vrijheid en democratie; je bent hierdoor iets minder kritisch. Vervolgens begint Wilders met het schetsen van angstbeelden; het Westen overgepopuleerd door moslims, allemaal met maar een doel: het invoeren van wetgeving volgens de Islamitsche geschriften -- en het uitroeien van niet- of anders-gelovigen. Aan het einde van het verhaal ben je echt geschrokken, en zie je 'gevaar'. Maar hoe komt dit? Wilders maakt handig gebruik van het feit dat je je kritische houding enigzins laat varen. Vervolgens speelt hij in op je gevoel, op je emoties. En dit is de essentie van het succes van Wilders; hij is populistisch, hij speelt in op het gevoel, de emoties van het 'volk'. En als je niet kritisch bent, dan klinkt zijn verhaal heel aannemelijk.

Maar je moet kritisch zijn. Want veel van zijn vooronderstellingen deugen niet. Zo flitste tijdens Wilders' presentatie even een beeld door mijn hoofd van het Duitsland in de jaren '30; Hitler in de bierhallen, inspelend op het gevoel van vele gedemoraliseerde Duitsers, de Joden aanwijzend als dreigend kwaad. Nu wil ik Wilders niet gelijkstellen aan Hitler, maar het proces, en het beeld dat je erbij hebt, zijn hetzelfde. Gelukkig stelde aan het eind een Engels meisje de vraag wat Wilders dacht van deze vergelijking (Wilders verwierp hem natuurlijk, maar ging daarbij totaal voorbij aan het punt dat het Engelse meisje wilde maken). Een andere vooronderstelling van Wilders is de vermeende wreedheid van de Islam. Dit is slechts een interpretatie van Wilders, en de meeste (bijna alle moslims) hebben een andere interpretatie van de Koran. Wilders polariseert: hij zet 'ons' af tegen de 'Islamitische wereld'. Hij schetst hiermee een verkeerd beeld: een tweedeling tussen 'goed' en 'kwaad' die helemaal niet bestaat. Ironisch feit is dat door te polariseren, Wilders datgene bewerkstelligt waarvoor hij waarschuwt.

Ik hoop van harte dat we -- de Nederlanders -- volgend jaar kritisch zijn bij de verkiezingen, en ons niet laten leiden door ons gevoel, want dat is waar Wilders op doelt, en handig gebruik van maakt. We hebben een prachtige liberale en progressieve traditie; laten we die koesteren. Gelukkig had het publiek hier in NY het wel door. Zo hoorde ik een andere student zeggen: "he's an insult to my intelligence." Haha, dit stelde me wel weer wat gerust.